استفاده از کلیه مطالب سایت با ذکر منبع آزاد است

مدارها(کابل کشی-سیم کشی)

 

نکات

        در انتخاب نوع مدارها و مشخصات آنها باید به موارد زیر توجه گردد:

                     شدت جریان مصرفی و سطح مقطع           

                     افت ولتاژ مجاز

                     اثر عوامل خارجی و شرایط محیط

                     نحوه نصب

   اعمال ضرایب همزمانی فقط در مورد مدارهای تابلو یا مدارهایی که غیرهمزمانی دارند مجاز است.

   برای مدارهای نهایی نظیر روشنایی، پریز، موتور و غیره، نباید ضریب همزمانی اعمال شود.

   در انتخاب جریان مجاز هادیهای مدار باید به تاثیر مدارهای همجوار و شرایط نصب توجه و در صورت لزوم از ضریب تعدیل مناسبی استفاده کرد.

 

مدار نهایی

  مداری است که به هرکدام از مسیرهای تابلوی توزیع یا کلیدفیوزی که یک یا چند پریز را تغذیه می کند وصل می شود، بدون اینکه در مسیر آن تابلوی توزیع دیگری قرار داشته باشد.

 

تفاوت سیم و کابل

 

         سیم:     شامل هادی است که توسط پوششی(عایق) احاطه شده باشد.

         کابل:     یک یا چند هادی(تک رشته یا چند رشته ای) است بطوریکه هر هادی بوسیله عایق              واحدی، عایقکاری شده و مجموعه هادیهای عایقدار نیز درداخل یک پوشش اضافی قرار گرفته باشد.

 

ضوابط طراحی سیستم سیمکشی

 

         سیستم توزیع نیرو و اتصال زمین مورد استفاده در تاسیسات برقی کارهای ساختمانی می تواند از نوع TN-C-S ویا TN-S باشد.

        سطح مقطع هادیها باید با توجه به حداکثر دمای مجاز،افت ولتاژ مجاز،تنشهای الکترومکانیکی ناشی از اتصال کوتاه و دیگر تنشهای مکانیکی،حداکثر مقاومت ظاهری(امپدانس) با توجه به عمل وسیله حفاظتی در برابر اتصال کوتاه و صرفه اقتصادی تعیین شود.

         در طراحی مدارهای توزیع (D) و مدارهای نهایی (F) حداکثر افت ولتاژ مجاز بصورت

  SP : نقطه تغذیه (ورودی سرویس مشترک-تابلوی اصلی ترانسفورماتور)

  D : مدار توزیع(این مدار ممکن است مرکب از چند مدار مختلف باشد که پس از عبور از چند تابلو به تابلوی نهایی یا جعبه توزیع می رسد، حداکثر افت 2%)

  DB : جعبه توزیع

F   : مدار نهایی (فقط در مورد تاسیسات نصب ثابت برای روشنایی حداکثر افت 3% و تجهیزات دیگر 5%)

  E : تجهیزات مصرف نصب ثابت یا پریز

 

نکات

        در مدارهای انفرادی نهایی مانند روشنایی،پریز، موتور و غیره نباید ضریب همزمانی اعمال شود،اینگونه مدارها با بارکامل درنظر گرفته می شوند.

 در انتخاب سطح مقطع هادی خنثی در مدارهای سه فاز باید دقت گردد ودر صورت لزوم سطح مقطع این هادی برابر هادیهای فاز انتخاب شود.

 هادیهای مربوط به یک مدار(فاز یا فازها،هادی خنثی و هادی حفاظتی) باید کلاً درداخل یک لوله یا مجرا یا کانال سیمکشی کشیده شود.

 پیچیدن سیمها به دورهم برای ایجاد اتصال الکتریکی و عایق بندی محل اتصال با نوار چسب الکتریکی ممنوع است.

      از سیمها و کابلهای مخصوص "زیر گچی" فقط در مواردی می توان استفاده کرد که طول انشعاب از محل سیم کشی ثابت تا مصرف کننده نظیر چراغ بیش از 1/5متر نباشد. در سایر موارد استفاده از این نوع سیمکشیها و کابل کشی ها در تاسیسات اکیداً ممنوع است.

          مدارهایی که در زیر کفها قرار می گیرند باید فقط بااستفاده از لوله های فولادی یا پلاستیکی صلب اجرا شوند.

          چنانچه در طول مدار تغییر سطح مقطع داده شود یا انشعابی با سطح مقطع کوچکتر از آن در نظر گرفته شود، در نقطه تغییر سطح مقطع یا انشعاب،باید وسیله حفاظتی مناسبی با مقطع کوچکتر پیش بینی شود مگر آنکه:

             الف- حداکثر طول مدار یا انشعاب با مقطع کوچکتر، 3 متر باشد.

             ب- وسیله حفاظتی در شروع مدار اصلی مناسب مدار یا انشعاب با مقطع کوچکتر باشد.

 

نمونه ای از سیمهای مورد استفاده

  سیم NYA:

   این نوع سیم با ولتاژ نامی 750/450 ولت دارای هادی مفتولی از جنس مس نرم شده می باشد که با ماده پی وی سی به رنگهای مختلف پوشیده شده است.اینگونه سیمها در تابلوهای برق و تاسیسات نصب ثابت در محیطهای خشک درداخل لوله،روی دیوار یا داخل آن بکار می رود.استفاده از این نوع سیم بطور مستقیم در داخل دیوار مجاز نخواهد بود

  سیم NYAF:

      این نوع سیم با ولتاژ نامی 750/450 ولت دارای هادی افشان از مس نرم شده با پوشش پی وی سی به رنگهای مختلف می باشد و در تاسیسات نصب ثابت در محیطهای خشک درداخل لوله بصورت روکار یا توکار بکار می رود.استفاده از این نوع سیم بطور مستقیم درداخل دیوار مجاز نیست.

   سیم NYAB:

    این نوع سیم با ولتاژ نامی 750/450 ولت دارای هادی رشته ای( نیمه افشان) از مس نرم شده با پوشش پی وی سی به رنگهای مختلف می باشد و در تاسیسات نصب ثابت در محیطهای خشک درداخل لوله بصورت روکار یا توکار بکار می رود. استفاده از این نوع سیم بطور مستقیم درداخل دیوار مجاز نیست.سیم نوع NYAB نسبت به نوع NYA دارای نرمش بیشتری است

   کابلها

         کابلهای هوایی:کابلی است که بصورت روکار روی دیوار یا سقف یا سینی کابل ویا بصورت آویز بین دو تیر نصب شده باشد.

         کابلهای زیرزمینی: کابلی است که مستقیماً در زیرزمین یا در کانال پیش ساخته یا در شافت و یا لوله قابل نصب باشد.

  کابلهای هوایی

  کابلهایی که بصورت نصب روکار روی دیوار یا سقف یا سینی کابل استفاده می شوند شامل هادی مسی،عایق پی وی سی، ماده پر کننده برای شکل دهی کابل و غلاف نهایی پی وی سی یا غلاف زره گالوانیزه یا غلاف سربی یا غلاف سیمی می باشد.

کابلهایی که بصورت هوایی و آویزان بین دو تیر نصب می شوند شامل هادی مسی، عایق پی وی سی، ماده پرکننده و غلاف نهایی پی وی سی و سیم مهار(بکسل) از فولاد گالوانیزه برای نگهداری کابل می باشد.

 

اصول و روشهای نصب کابلهای هوایی

 

 توصیه می شود قطر داخلی مجرا،کانال یا لوله مساوی یا بیشتر از 1/5برابر قطر کابل یا دسته کابلهای کشیده شده در داخل آن باشد.

  حداقل فاصله بین کابلهای هم ولتاژ باید به اندازه قطر کابل ضخیم تر مجاور درنظر گرفته شود.درصورتی که ولتاژ کابلهای موازی متفاوت باشد حداقل فاصله بین دو کابل مجاور باید 30 سانتی متر باشد.

       در موقع نصب یا کشیدن کابل بهتر است تنش و کشش بروی هادیها وارد شود نه بروی پوشش خارجی آن.

   برای نصب یک رشته کابل بروی دیوار یا سقف باید از بستهای کائوچویی دوتکه ای مخصوص کابل استفاده شود و حداقل فاصله کابل از دیوار باید دو سانتی متر درنظر گرفته شود.فاصله کابلها از یکدیگر باید حداقل دو برابر قطر کابل مورد نظر باشد.

    نصب کابل بروی سقف کاذب مجاز نبوده و باید بروی سقف اصلی ساختمان نصب گردد.

  سینی کابل باید با ورق آهن گالوانیزه مشبک به ضخامت حداقل    1/5 میلیمتر ساخته شده باشد ودر صورت آویزان بودن توسط میله های فولادی به قطر حداقل 6 میلیمتر در فاصله های حداکثر یک متر نگاه داشته شود.

 فاصله بستهای بازوهایی که برای نصب کابلهای افقی استفاده می گردد از مقادیر زیر نباید بیشتر گردد:

            - برای کابلهای بدون زره فلزی       D20

            - برای کابلهای زره فلزی دار         D35

     D قطر خارجی کابل می باشد.در صورتی که کابلها بصورت قائم نصب شوند به این مقادیر می توان تا 50% اضافه شود.

 

کابلهای زمینی

 کابلهای زمینی با عایق بندی پلاستیکی با ولتاژ نامی 1| 0/6کیلوولت:

کابلهای NYY با هادی مسی و NAYY با هادی آلومینیوم با مقطع گرد یا سه گوش می باشد.

          کابلهای NYCY و NYCWY ،مشابه کابل NYY است ولی بین غلافهای پی وی سی داخلی و خارجی آن،زره سیم مسی یا نوار مارپیچ مسی می باشد که غلاف مسی به عنوان هادی حفاظتی یا هادی خنثی استفاده می گردد.

     کابلهای NYRGY با هادی مسی رشته ای دارای عایق از جنس پی وی سی دارای زره از سیمهای فولادی گالوانیزه با مقطع گرد و نوار فولادی گالوانیزه مارپیچ و کابلهای NYFGY مجهز به زره از سیمهای فولادی گالوانیزه تخت و نوار فولادی گالوانیزه مارپیچ می باشد و در مواردی که حفاظت مکانیکی زیاد نیاز باشد استفاده می گردد         

         کابلهای زمینی با عایق بندی پلی اتیلن مستحکم (XLPE) با ولتاز نامی 1| 0/6کیلوولت:

   کابلهای XY2 با هادی مسی یک یا چند رشته ای با عایق پلی اتیلن مستحکم و پوشش داخلی و لایه فویل برروی مجموعه هسته ها و غلاف خارجی از جنس پی وی سی است.

   کابلهای XRGY2 با هادی مسی مفتولی،دارای زره از سیمهای فولادی گالوانیزه با مقطع گرد،نوار از فولاد گالوانیزه و کابلهای XFGY2 با هادی مسی رشته ای با مقطع گرد یا قطاعی،زره از سیمهای فولادی گالوانیزه تخت،نوار از فولاد گالوانیزه می باشند.این کابلها در مواردی که حفاظت مکانیکی زیاد مورد نیاز است استفاده می گردد.                 

کابلهای با عایق کاغذی با ولتاژ نامی 1| 0/6کیلوولت:

    کابلهای NKBA با هادی مسی رشته ای و کابلهای NAKBA با هادی آلومییوم رشته ای دارای عایق و کمربند از کاغذ اشباع شده،غلاف سربی،لایه کاغذی مرکب،زره از نوار فولادی دوبل،پوشش کنفی است.

   کابلهایNAKLEY  با هادی آلومینیوم مفتولی یا رشته ای با عایق و کمربند کاغذ اشباع شده،غلاف آلومینیوم، نوار پلاستیکی و غلاف پی وی سی است.

 

اصول و روشهای نصب کابلهای زمینی

حداقل فاصله بین کابل فشار ضعیف،یا فشار قوی و یا جریان ضعیف زیرزمینی از لوله های گاز،بخار،آب و سوخت باید برابر 30 سانتی متر باشد.

در صورت تقاطع کابل با کابلهای دیگر یا لوله های گاز و آب و غیره،باید از یک لوله محافظ با قطر متناسب با قطر کابل و طول حداقل یک متر استفاده کرده و کابل از داخل این لوله محافظ عبور نماید.

در مواردی که کابل از زیر جاده ویا سطح سخت عبور می کند باید یک لوله محافظ اضافی خالی به منظور کابل کشی آینده پیش بینی شود و در وسط این لوله، مفتول گالوانیزه نمره 4 که طول آن درهر طرف یک متر بیش از طول لوله باشد قرار داده شود.

برای خواباندن کابل باید از میزان درجه حرارتی که کابل می بایست تحت آن کشیده شود اطمینان حاصل نمود.برای گرم کردن کابل می توان:

                الف- برای مدت حداقل 72 ساعت،قرقره کابل را در  اطاق یا انباری که دمای آن حداقل 20 درجه سانتی گراد است قرار داد.

                 ب- با استفاده از وسایل مخصوص گرم کردن کابل و خواباندن سریع کابل

                 ج- اتصال آن به جریان برق و ایجاد حرارت بوسیله   عبور از کابل توصیه می شود که قطر داخلی مجرا، کانال یا لوله مساوی یا بیشتر از 1/5 برابر قطر کابل یا دسته کابلهای کشیده شده در داخل آن باشد.

    برای نصب کابل در داخل کانال پس از حفاری،ابتدا به ضخامت 10 سانتی متر ماسه ریزی شده و بعد از خواباندن کابلها روی آن به میزان 10 سانتی متر ماسه نرم پوشانیده و یک نوار پلاستیکی خبردهنده بروی آن کشیده شده و برای حفاظت کابل یک ردیف آجر به عرض 22 سانتی متر یا یک ردیف بلوک سیمانی بروی نوار قرار داده و سپس روی آن خاکریزی می گردد.

فاصله بالاترین کابل فشار ضعیف زیرزمینی از سطح زمین،در زیر سطح تمام شده پیاده رو نباید از 70 سانتی متر کمتر ودر زیر سطح خیابان نباید از یک متر کمتر باشد.

حداقل فاصله کابلهای زیرزمینی از یکدیگر در صورتی که دو کابل هم ولتاژ باشد باید برابر 10 سانتی متر ودر صورتی که یک کابل،کابل فشار ضعیف و دیگری کابل فشار متوسط باشد یا کابل جریان ضعیف باشد باید 30 سانتی متر درنظر گرفته شود.

در مواردی که کابل فشار ضعیف و کابل فشار متوسط در یک کانال زیر زمینی نصب می شود،باید کانال بصورت پله ای حفر و کابل فشار متوسط در بستر پایینی و کابل فشار ضعیف در بستر بالایی خوابانده شود.

در محلهایی که کابل از زیر جاده و یا سطح سخت عبور می کند باید لوله محافظ از جنس پلاستیک صلب،سیمان ازبست،سیمانی یا فولادی در عمق حداقل یک متر از سطح جاده ویا سطح سخت قرار گرفته و کابل از داخل آن می گذرد.قطر سوراخ لوله باید حداقل 1/5برابر قطر خارجی کابل باشد.

در کف کانالهای پیش ساخته برای هدایت آبهای احتمالی،باید شیبی برابر نیم الی یک درصد در جهت کف شورها پیش بینی شود.

به منظور پرهیز از تماس مستقیم کابلها با کف کانال پیش ساخته باید در کف کانال ودر فواصل حداکثر برابر با 60 سانتی متر،اتکایی از لوله گالوانیزه و یا پروفیل ناودانی ویا چوب فشرده به ارتفاع 10 سانتی متر از کف کانال،پیش بینی و نصب گردد و سپس کابلها بروی اتکاها خوابانده شود.

برای اتصال هادیهای کابل فشار ضعیف به کلید،  فیوز، جعبه اتصال،وسایل اندازه گیری و ترمینالها استفاده می گردد.

 

کابلشو

      برای اتصال کابلهای افشان از مقطع یک میلیمتر مربع به بالا و کابلهای مفتولی از مقطع 10 میلیمتر مربع به بالا از کابلشو استفاده می گردد.

   کابلهای مفتولی به مقطع 6 میلیمتر مربع و کمتر را می توان مستقیماً با ایجاد حلقه به دستگاه مربوطه متصل نمود.

   از نظر فنی و استقامت،استفاده از کابلشوهای پرسی نسبت به پیچی و کابلشوهای پیچی نسبت به لحیمی ارجحیت دارد.

    استفاده از کابلشوهایی که اتصال آنها به کمک لحیم (قلع و سرب) انجام می شود به کلی ممنوع است.

 

برگرفته از :

دوره های نظام مهندسی مهندس هنرمند

---